به گزارش واحد روابط عمومی سازمان ملی کارآفرینی ایران:
در اواخر دهه ۱۹۵۰، فرانک سیناترا از محبوبش دعوت کرد که «بیا با من پرواز کن». این دعوت حس مکانهای دوردستی را برمیانگیخت که سفر هوایی جهانی رو به رشد میتوانست تو را به آنجا ببرد؛ چیزی که طی هفت دهه بعد همه ما آن را بدیهی میدانستیم. حداقل تا سال ۲۰۲۰.
در طول همهگیری کووید۱۹، سفر و گردشگری به یکی از بخشهایی تبدیل شد که بیشترین ضربه را خورد، اما اکنون دوباره به مسیر رشد بازگشته است و انتظار میرود طی دهه آینده رشد ۷ درصدی در هزینهها داشته باشد. در سهماهه نخست سال ۲۰۲۵، ورود گردشگران بینالمللی نسبت به سال قبل ۵ درصد رشد داشته است که این رشد عمدتاً به سفر به آسیا، اقیانوسیه و آفریقا مربوط میشود.
با وجود این بازگشت، صنعت سفر و گردشگری (T&T) اکنون در جهانی بسیار متفاوت و ناپایدارتر فعالیت میکند؛ جهانی که ترکیبی از تنشهای ژئوپولیتیکی، چالشهای اقتصادی، حرکت به سوی گردشگری پایدارتر و دیجیتالیسازی آن را شکل داده است. یک گزارش جدید از مجمع جهانی اقتصاد و شرکت کرنی، تعامل این عوامل را در قالب چهار سناریوی آینده مدلسازی کرده است.
سناریو ۱: جهان هزار جزیره
این سناریو جهانی را به تصویر میکشد که با تکهتکه شدن ژئوپولیتیکی و افزایش تنشهای جهانی شکل گرفته و آن را به «هزار جزیره» تقسیم کرده است.
در این شرایط، هزینهکرد در گردشگری بهدلیل کاهش تجارت جهانی، محدودیتهای حمایتی در سفر، توقف رشد اقتصادی و کاهش درآمدهای قابلاختیار محدود خواهد شد. مقاصد گردشگری با درآمد پایین، بیشترین تأثیر را از این روندها خواهند پذیرفت.
کاهش سفرهای هوایی جهانی به کاهش انتشار گازهای گلخانهای در بخش هوانوردی کمک خواهد کرد. با این حال، تغییر به سمت سفرهای منطقهای بین کشورهایی که شرایط ورود هماهنگ و سادهشده دارند، باعث افزایش انتشار گازها از سفرهای منطقهای، از جمله جادهای و ریلی خواهد شد.
با کاهش سفرهای بینالمللی، پیشبینی میشود اشتغال در بخشهایی مانند هوانوردی و خدمات فرامرزی کاهش یافته و جای خود را به اتوماسیون بیشتر بدهد، در حالی که مشاغل جدیدی میتوانند در بخش سفرهای منطقهای ایجاد شوند.
سناریو ۲: افقهای هماهنگ
این سناریو نقطه مقابل مفهوم «هزار جزیره» است. در این وضعیت، همکاری چندجانبه قوی، آزادسازی تجارت و رشد پایدار تولید ناخالص داخلی وجود دارد.
انتظار میرود آزادسازی روادید و افزایش درآمدهای قابلاختیار باعث رشد نزدیک به یکسوم (۲۹٪) در ورود گردشگران بینالمللی تا سال ۲۰۳۰ شود. با تأکید بر پتانسیل رشد عادلانه، تقریباً دوسوم این گردشگران (۵۸٪) از اقتصادهای جنوب جهانی خواهند بود که سهم قابلتوجهی از آن متعلق به هند، اندونزی و نیجریه است.
پیشبینی میشود جذب نیرو در گردشگری نزدیک به یکسوم (۲۹٪ نسبت به سال ۲۰۲۲) افزایش یابد، هرچند کمبود نیروی کار احتمالاً همچنان ادامه خواهد داشت.
با این حال، افزایش گردشگری باعث رشد انتشار گازهای گلخانهای در هوانوردی خواهد شد، زیرا نرخ استفاده از سوخت هوانوردی پایدار (SAF) همچنان بسیار پایینتر از سطح موردنیاز برای پاسخگویی به تقاضای فزاینده سوخت است.
همچنین، خطر گردشگری بیش از حد (Overtourism) افزایش خواهد یافت و اقداماتی مانند قیمتگذاری پویا برای جلوگیری از تخریب محیطزیست ضروری خواهد بود.
سناریو ۳: صعود سبز
در این سناریو، مجمع جهانی اقتصاد جهانی را ترسیم میکند که تحت هدایت کربنزدایی، مقررات سختگیرانه زیستمحیطی و مسافران آگاه به محیطزیست که به دنبال مقاصد و شیوههای سفر با اثرگذاری کم هستند، پیش میرود.
سرمایهگذاریهای قابلتوجه در فناوریهای کمکربن و افزایش استفاده از سوخت هوانوردی پایدار (SAF) به موفقیت این الگو کمک خواهد کرد.
در همین زمان، گردشگری بازتولیدی (Regenerative Tourism) در مقاصد دارای گواهی زیستمحیطی به انتخاب ترجیحی بیش از دوسوم گردشگران (۶۸٪) تبدیل میشود. این ترجیح همچنین موجب تغییر به سمت حملونقل کمانتشار مانند قطارهای پرسرعت خواهد شد.
این سناریو منافع اقتصادی قابلتوجهی مانند ایجاد مشاغل سبز در گردشگری را پیشبینی میکند. با این حال، هشدار میدهد که ممکن است موازنههای جدیدی بین پایداری و رشد به وجود آید، برای مثال از بین رفتن جنگلهای بارانی استوایی بهدلیل تولید سوخت هوانوردی پایدار.
سناریو ۴: آشفتگی فناورانه
آخرین سناریو، پذیرش فوقسریع فناوری را در کنار بهبود اقتصادی تکهتکه و رشدی نابرابر قرار میدهد.
در حالی که انتظار میرود میزان بهکارگیری هوش مصنوعی مولد در بخش سفر و گردشگری تا سال ۲۰۳۰ به ۷۸٪ برسد و شبکههای پیشرفته موبایل بیشتر مناطق شهری را پوشش دهند، شکاف دیجیتال قابلتوجهی بین مناطق باقی خواهد ماند.
کار ترکیبی با استفاده از واقعیت افزوده و واقعیت مجازی (AR/VR) و گردشگری مجازی پیشبینی میشود رشد کند. این روند هرچند انتشار گازهای حاصل از سفر را کاهش میدهد، اما مصرف انرژی ناشی از پلتفرمهای فناورانه زیرساختی را افزایش خواهد داد.
همزمان، گردشگری به دو قطب تقسیم خواهد شد: مسافران لوکس ردهبالا و گردشگران بازار متوسط که قیمتگذاری پویا بیشازپیش توان مالی آنها را تهدید خواهد کرد.
پذیرش سریع فناوری همچنین ۴۵٪ مشاغل بخش سفر و گردشگری، عمدتاً وظایف تکراری را دگرگون خواهد کرد. با این حال، اتوماسیون بیش از دو میلیون جای خالی بدون متقاضی تا سال ۲۰۳۰ ایجاد خواهد کرد و این امر، بازآموزی مهارتها در حوزه هوش مصنوعی و AR/VR را به اولویت این بخش تبدیل میکند.
تدوین راهبردهای متناسب برای سفر و گردشگری
هر یک از این چهار سناریو به راهبردهای ویژهای نیاز خواهد داشت تا خطرات مرتبط، از گردشگری بیشازحد و کمبود نیروی کار گرفته تا تخریب محیطزیست کاهش یابد.
برای پیمایش در این چهار سناریو و شکل دادن به آیندهای که برای همه کارآمد باشد، رهبران بخش سفر و گردشگری باید به بهبود حکمرانی، ارتقای مهارت نیروی کار و تأمین مالی نوآورانه برای پاسخگویی به نیازهای سرمایهگذاری اولویت دهند. مشارکتهای بخش دولتی و خصوصی برای تأمین مالی، اجرای شیوههای بازتولیدی و تحول دیجیتال حیاتی است و این امر، صنعت سفر و گردشگری را مقاوم و به محرکی برای شکوفایی عادلانه تبدیل میکند.