به گزارش واحد روابط عمومی سازمان ملی کارآفرینی ایران:
در مراسمی که روز شنبه ۴ مرداد ۱۴۰۴ با حضور جمعی از مدیران شهری، اعضای شورای شهر، سازمان تاکسیرانی و فعالان حوزه حملونقل برگزار شد، از سامانه تاکسی برخط شهرداری تهران رونمایی شد. سامانهای که قرار است با بهرهگیری از فناوریهای نوین، ساختار سنتی تاکسیرانی پایتخت را متحول کند و به گفته مسئولان، گامی مهم در مسیر تهران هوشمند باشد.
این سامانه با همکاری سوپراپلیکیشن شهرزاد و با هدف ایجاد بستر دیجیتال برای ارائه خدمات تاکسی، طراحی و راهاندازی شده است. بنابر اعلام رسمی، در فاز نخست اجرای این طرح، تاکسیهای خطی به سامانه متصل شدهاند و تاکسیهای گردشی و دربستی نیز طی هفتههای آتی به این شبکه خواهند پیوست.
مدیرعامل سازمان تاکسیرانی تهران، شادی مالکی، در این مراسم با اشاره به رویکرد کلان شهرداری برای بازطراحی نقش نهاد عمومی در خدمات حملونقل گفت: «شهرداری باید نقش تنظیمگر داشته باشد و سهم خدمات عمومی را در فضای رقابت دیجیتال بازیابی کند. این سامانه نه در برابر پلتفرمهای موجود، بلکه در کنار آنها و با مأموریت ارتقای کیفیت و نظارت بر خدمات عمومی تاکسیها فعالیت میکند.»
با این حال، در عمل مرز میان «همکاری» و «رقابت» چندان روشن نیست. اگر سامانهای با ساختار مشابه اپلیکیشنهای خصوصی و با تعرفه پایینتر وارد بازار شود، آیا نقش آن واقعاً مکمل است یا در حال ورود به میدان رقابت؟
آنچه توجه حاضران را جلب کرد، حضور نمادین چند خودروی برقی و شاسیبلند در محل رونمایی بود؛ خودروهایی که بهعنوان نماد ناوگان نوین معرفی شدند. با این حال، در سخنان مسئولان تاکسیرانی اشاره مستقیمی به ورود عملی این خودروها به ناوگان ارائه نشد و تمرکز اصلی همچنان بر تاکسیهای خطی موجود باقی ماند. این مسئله پرسشی را مطرح میکند: آیا تاکسیهای برقی و لوکس صرفاً ویترینی تبلیغاتی برای مراسم بودند یا قرار است سهمی واقعی در شبکه حملونقل شهری داشته باشند؟
یکی از محورهای برجسته این طرح، ارائه تسهیلات مالی برای نوسازی ناوگان و تجهیز خودروها به سامانههای هوشمند است. شادی مالکی اعلام کرد که رانندگان تاکسی میتوانند با دریافت تسهیلات کمبهره به سامانه متصل شوند. اما جزئیات دقیق این تسهیلات، نحوه بازپرداخت، سهم رانندگان از هزینههای تجهیز و اثربخشی واقعی آن بر درآمد آنها هنوز بهروشنی مشخص نشده است. این نگرانی وجود دارد که در غیاب حمایت پایدار، این تسهیلات به بار بدهی تازهای برای رانندگان تبدیل شود.
از دیگر وعدههای این سامانه، تعیین کرایه سفر پیش از آغاز مسیر، شفافیت مالی، ثبت بازخورد مسافران و امکان نظارت بر عملکرد رانندهها بود؛ اقداماتی که در صورت تحقق کامل، میتواند بخشی از شکایات رایج شهروندان را کاهش دهد. اما همچنان مشخص نیست سازوکار قیمتگذاری بهگونهای طراحی شده که هم برای مسافر مقرونبهصرفه باشد و هم برای راننده پایدار و منصفانه.
همچنین ادعا شده که این سامانه میتواند در کاهش آلودگی هوا، بهینهسازی مسیر حرکت تاکسیها و کاهش پیمایش بیهدف نقش داشته باشد. اما تاکنون داده یا گزارشی از میزان تأثیر عملیاتی سامانه بر مصرف سوخت، کاهش ترافیک یا کاهش تولید آلایندهها منتشر نشده است. این در حالی است که بخش زیادی از ناوگان فعلی همچنان فرسوده است و ورود خودروهای برقی به ناوگان تنها در حد نمایش باقی مانده است.
از سوی دیگر، برخی کارشناسان بر این باورند که اگر اتصال این سامانه با سایر زیرساختهای شهری مانند پایانهها، پارکینگها، سیستم پرداخت یکپارچه و سامانههای نظارت ترافیکی محقق نشود، اثرگذاری آن محدود خواهد ماند. بهویژه آنکه هنوز گزارشی شفاف از میزان مشارکت تاکسیها، درصد سفرهای ثبتشده و میزان رضایت رانندگان در دسترس نیست.
در پایان این مراسم، نسخه آزمایشی سامانه به نمایش درآمد و حاضران امکان مشاهده روند درخواست تاکسی، مسیریابی، تخمین کرایه و ارسال بازخورد را داشتند. با آغاز اجرای این طرح در مناطق منتخب، حال باید دید شهرداری تهران چگونه در عمل، از وعدههایی چون افزایش عدالت حملونقل، کاهش آلودگی هوا، و بهبود کیفیت خدمات دفاع خواهد کرد.
آیا تاکسی برخط نقطه عطفی در سیاستهای حملونقل تهران خواهد بود یا گامی دیگر در میان پروژههای نیمهکاره شهری؟
پاسخ این پرسش را نه در مراسم رونمایی، بلکه در تجربه روزمره شهروندان و نتایج میدانی باید جست.